To jest tak jak zaznaczyłem, że dostaliśmy te ten te bochenki chleba, te konserwy, no to zdziesiątkowała ludzi bardzo śmiertelność, nastąpiła.
Bardzo ratowali księża, chodzili po tych wszystkich blokach, pamiętam węgiel roznosili i taki rodzaj prawda lekarstwa, no to takie.
Na drugi dzień zaraz przyjechała ekipa sanitarna, i było zastrzyki przeciw tyfusowi. Ponieważ po tych zastrzykach chyba jeszcze dwa dni byłem jeszcze przytomny.
I za dwa dni tyfus, straciłem przytomność i nie wiem jak to było, bo na tym bloku i znalazłem się już w szpitalu tam w Dachau, na tym tak zwanym rewirze.
To był tyfus tyfus plam brzuszny plamisty, no tak tyfus no, nie pamiętam, no tyfus. No mówię, staciłem przytomność i koniec.
Więc tam leżałem na tym rewirze chyba ze dwa tygodnie. No wyleczyli mnie, i któregoś tam dnia kazali już mi się rozebrać.
Przed tym rewirem, przed tym szpitalem stała taka taki samochód z prysznicami z tymi takimi no natryski, taka łaźnia polowa.
No i tam kazali wejść, wymyć się i dostawaliśmy bieliznę wojskową. Ja na tym na zdjęciu to mam.
Dostałem taki mundur i spodnie wojskowe takie bryczesy, buty z cholewami takie filcowe. Samochód podjechał, to pamiętam.. (???)
No i kazali nam wchodzić do tych samochodów, tego samochodu i jechaliśmy dojechaliśmy pod Monachium, taka miejscowość Freimann.
Tam były takie bardzo duże koszary wojskowe. I tam Amerykanie stworzyli polski obóz. Tam stworzyli polski obóz. Dużo nas tam było.
Ja tam przebywałem do do sierpnia, tam któregoś nie pamiętam, dwunasty, trzynasty. Pierwszy transport do Polski i od razu się zapisałem.
Jeżeli chodzi o ten pobyt w tym Freimannie. No nie nie byliśmy tam jedzeniowo rozpieszczani przez Amerykanów. Myśmy ciągle byli głodni. Co żeśmy robili?
IV: Amerykanie prowadzili ten obóz?
RD: Tak, to było to wojsko prowadziło.
IV: To tylko dla Polaków było?
RD: Tak, tylko dla Polaków, tylko dla tych polskich. Z tym że tam był, tam byli księża, tam byli cywilny prawda zarząd jakiś. No tam byliśmy trochę ci młodzi szkoleni.
Ja tam byłem bierzmowany przez biskupa Gawlinę. A biskup Gawlina to był biskup polowy wojska polskiego na zachodzie.
IV: Ile mniej więcej was było w tym obozie?
RD: No parę tysięcy.
IV: Parę tysięcy.
RD: To było ogromny taki trójko sześciopiętrowe, z szóstego piętra to były góry te Alpy tam było widać ośnieżone, potężny, tam było parę tysięcy ludzi.
No więc taka opieka od strony takiej patriotycznej pamiętam, 1-go sierpnia, w rocznicę powstania była taka ognisko, były występy, także to tak.
Tylko że głodni byliśmy. To chodziliśmy, kartofle żeśmy wykopywali.
IV: Czy były jakieś gazety jakieś pismo?
RD: Nie, nic nie było.
IV: Nie było żadnych.
RD: Tylko takie było ustne doszkalanie, takie poczytanki, czytanki, jakieś występy prawda muzyczne.
IV: Co robiło się w ciągu dnia w tym obozie?
RD: Czekało się od śniadania do obiadu, od obiadu do kolacji. Ale w międzyczasie tak jak powiedziałem,
przeważnie ci młodzi byliśmy absorbowani prawda do różnych takich sekcji, gdzie nas tam trochę szkolono, uczono, no że to już koniec wojny.
No też była taka wielka propaganda: nie wracać do Polski, bo wywożą na białe niedźwiedzie, Rosjanie.
IV: Kto tak mówił?
RD: Taka propa, byli tacy ludzie, tam nie wiem, kto oni byli, to nie ja to mówiłem, tylko do mnie ktoś mówił. A kto to był, nie umiem Pani...
To taka no propa: nie jechać do do Polski. No ja miałem nawet taką propozycję, jak ten mój dzień wyglądał w tym Freimannie.
Tam było to wojsko, oni mieli obóz tam taki. Jako głodny to tam trochę się wypuszczało w te w te szeregi wojskowe.
Ponieważ te szkolenia przechodziłem przed powstaniem, no tam się trochę znałem na tym, to im się jakoś tak spodobałem.
To tak jeść dostałem od nich trochę, i chcieli mnie zrobić dzieckiem pułku tego swojego i wywieźć do Ameryki. Taką miałem propozycję. Ja wracam do Polski, do domu.
IV: Dlaczego Pan odrzucił taką ofertę?
RD: Dlatego że, ja, tak jak powiedziałem na początku, miałem siedem lat, jak ojciec umarł. I życie mnie, życie nauczyło mnie myśleć, a miałem życie niełatwe.
I starałem się realnie patrzeć na ten. Nie znam języka, nie znam nic, wracać do domu. Była też ta nutka jakaś taka patriotyczna,
którą miałem zaszczepioną w czasie, szczególnie no jeżeli chodzi o te Szare Szeregi.
Ale wcześniej, ja wam chyba tego nie mówiłem, z nauką były wielkie ograniczenia, w szkołach uczyli tylko, co Niemcy pozwalali.
Była taka akcja, komplety się to nazywało. W prywatnych domach uczyliśmy się przede wszystkm tej polskiej historii i polskiego.
Ale przede wszystkim, pamiętam czytaliśmy "Trylogię", jaka to była przecież, "Krzyżaków". To dla nas to była bomba historyczna.
Ja nasiąknięty jakoś tym patriotyzmem i tym tą polskością, nie widziałem siebie w Ameryce. I dlatego dwóch takich starszych chłopaków z Warszawy pojechało.
O nich się dowiedziałem po powrocie. Więc ja miałem taką myśl, że nie. Tylko do domu.
IV: Jak długo był Pan w tym obozie?
RD: w którym?
IV: We Freimannie.
RD: No od maja do sierpnia, od maja do sierpnia.
IV: Czy jakaś szkoła była tam zorganizowana?
RD: Nie, szkoły szkoły to żadnej, ale były kursy takie pogadanki, takie spotkania te historyczne, patriotyczne. Tak jak powiedziałem na 1-go sierpnia piękne ognisko, występy.
No i te księża przygotowali mnie do tego bierzmowania, Antoni sobie przyjąłem takie takie imię z tego bierzmowania. Także tam no coś się działo takiego w miarę.
No i tak właściwie, jeżeli chodzi o tą stronę tutaj na terenie Niemiec, no to ona się zakończyła w Koźlu.
Bo podstawili już też takie bydlęce wagony, tam w tym Freimannie, ale wysłane takimi materacami wojskowymi, dużo jedzenia.
To też żeśmy ileś czasu jechali, już nie pamiętam, ale nie dzień. To do Koźla, do Koźla na ten na te niemieckie tereny.
IV: Jak byliście przywitani w Polsce?
RD: Dla mnie pierwsze takie pamiętam teraz jak przyjeżdżam ciągle przez tą Pragę, tutaj jadąc, to pamiętam, że dojechaliśmy do Pragi.
Ja zobaczyłem piękne te budynki, przecież tam nic nie było zniszczone w Pradze, na tych zboczach. To dla mnie to taka była sensacja, jakie to piękne, jakie to..
I tam staliśmy długo. Przychodzili do nas Czesi, przynosili tam do nas chleba, tam takie picia, herbatę.
No to oni nie chcieli wierzyć, że to tak, że to my z takiego obozu wracamy. Oni nie mieli takiej świadomości zupełnie Czesi, tak było.
No więc pamiętam, że tam w tym Koźlu nam dali takie ja tu dałem tą odbitkę, taką kartę, repatriacyjna to się nazywała ze zdjęciem.
Mam nawet na biało-czerwono tutaj ten mundur, dawali nam po 100 złotych, i wolny, na podstawie tej karty repatriacyjnej, wolny przejazd do, w każdym kierunku, każdym środkiem do domu.
No ja przyjechałem prawda na ten dworzec główny tam na Towarowej. Więc tam się wtedy dowiedziałem, że tutaj na Leszno to po tej lewej stronie, nasze wszystko spalone, zburzone.
No i pojechałem tam do babci, do ciotki. Wieczorem, taki samochód taki specjalny stał, taki wojskowy jakiś tam, dyrygowali tam, bo wiedzieli, że jakiś transport przychodzi.
Nie wiem jakieś te ciężarówki załadowali i gdzie ktoś tam, grupą, takżeśmy się grupami ukierunkowywali. I te te samochody nas tam podwoziły.
No ja tam pojechałem do babci, do ciotki, ten dom stało to wszystko. Już mama wróciła, już mama była, brat wrócił, ten jeden.
A ten drugi nie chciał wrócić ten najmłodszy. Po iluś dniach dopiero wrócił tam z tej Essen.
IV: Czy Pana rodzina wiedziała, gdzie Pan się znajduje?
RD: Nie. Nie. No z tym nic nie wiedzieliśmy o sobie, bo ...
IV: Jaka była reakcja, jak nagle Pana zobaczyli?
RD: No, babcia i ciotka że jak powiedziałem jak widziały mnie, że tak powiem, ja od nich odchodziłem, no radość była wielka. Radość była wielka, że przeżyłem.
To był sierpień, no ale to trzeba było wracać do rzeczywistości. To wszystko nasze spalone, zniszczone.
Ale babcia, ciotka, wujo też wrócił z Niemiec, a wuju całą okupację przesiedział, w Sachsenhausen, całą, od grudnia już był aresztowany, też wrócił.
Więc takie poruszenie doszło, bo już ciasno było, bo to nieduże to mieszkanie ciotki przed wojną, ale żeśmy jakoś żyli.
No i tak, tak się zaczął ten okres już tak zwanej wolnej Polski, która nie była, nie była wolną Polską. To była następna okupacja.
IV: Może jeszcze wracając .. Jak okupację przeżyła Pana rodzina, czy mama, bracia, oni byli w Warszawie czy?
RD: Tak, oni byli cały czas w Warszawie. Tak jak powiedziałem, ojciec miał 33 lata, trzech nas zostało.
Mama miała taką maszynę, do robie do robienia skarpet, pończoch, z wełny. I z tego się żyło. I z tego się żyło.
Ja musiałem przerwać naukę, bo nie było pieniędzy na na utrzymanie, żeby chodzić do szkoły, bo to już gimnazjum.
I tak do tego, a po powstaniu dopiero jakoś tam się udało, więc tą okupację to myśmy nawet, głównie no to na tej pracy na tej maszynie mamie żeśmy pomagali.
Chodziliśmy, sprzedawaliśmy te te te skarpetki. No różne tam takie były prawda możliwości zarobkowe, staraliśmy się. Ale bieda była.
Było Boże Narodzenie, Pani Dorotko nie było choinek, nie było za co kupić. Myśmy czekali, bo to tak, te place takie były, to się zbierało, te odpady takie, jakoś tego. I choinka była.
Ale ja nie miałem łatwego życia, było trudne. Ale zdecydowaliśmy się że ja z tych trzech braci pójdę do gimnazjum. No bo tak jakiś byłem najbardziej no zdolny, żeby podjąć naukę.
Brat poszedł do stolarstwa pracować, no a tem młodszy Jurek no do szkoły powszechnej chodził.
Ja dlatego poszedłem do tej zawodowej szkoły, żeby jak najszybciej zdobyć jakieś wykształcenie zawodowe ślusarskie tak zwaną tą małą maturę.
No i już to po tych czterech latach w 1949 roku dalej wieczorem chodziłem studiować i zacząłem już pracować.
Tam już takie biuro, o też taka ciekawostka, widzicie, jaka to była historia.
Jak skończyłem tą to gimnazjum i ten wujo który też był w obozie, zaczął pracować w wojskowości w transporcie, był takim dyspozytorem.
I tam były warsztaty samochodowe. No w tym czasie, w czterdziestym to już taki chłopak z matur z małą maturą on jest takim czeladnikiem, to już tam był ktoś.
I jak ja się tam zgłosiłem, poprzez tego wuja, no to już jutro do pracy. No i byłem już praca jest. Dali mi takie, znów taka rzeczywistość tego życia w tej niby wolnej Polsce.
Tak się wypełniało takie ankiety. Ja nieświadomy, naiwny i od razu miałem szkołę, napisałem o tych AK, Szare Szeregi.
To wtedy wydziały personalne się nazywały. Mnie tak nawet zdziwiło, ta kobieta spojrzała na tą ankietę, zobaczyła to AK, a AK no to wróg ustroju.
No to przyjdź za dwa dni się dowiedz. A już miałem przyjść na drugi dzień do pracy. No tak, to dobrze. Przyszedłem za dwa dni, nie ma decyzji.
"Przyjdź znów za dwa dni". Przyszedłem, nie ma decyzji. A ja mieszkałem razem z tym wujem, z tą ciotką, ona z tym wujem, "co z tym jest, już ma pracę, już jej nie ma"?
On miał takie przysłowie, Panie cholera. Poszedł do tego działu personalnego, wraca wieczorem, "A po co pisałeś o tych Szarych Szeregach, o tym AK? Nie będziesz przyjęty".
Pierwsza w no nagroda, że człowiek głowę nadstawiał w powstaniu. I słuchajcie, byłem młody chłopak, no już wtedy miałem 19 lat, 20 nawet.
Później przyrzekłem sobie, że nigdy do żadnej partii się nie zapiszę. I się nie zapisałem. Poszedłem do takiej Centralne Biuro Obrabiarek i Narzędzi.
Tam był taki dyrektor Mirecki, ale już teraz robił taką ten, "to już panie dyrektorze, chcę tutaj pracować, skończyłem to to to", jakoś ne.
Ale mam za sobą AK". "Mnie to nie interesuje". To udanie i tam pracowałem dziesięć lat. tam napisali ten, w tym CBKM-ie. No i skończyłem na stanowisku inżyniera, bo ja tam studiowałem.
I w 1957 roku, w tych komunistycznych warunkach, Pani Beato, to nie były takie proste, zorganizowałem to swoje, tą swoją działalność prywatną.
To myśmy też byli prywaciarze. To nie było takie łatwe. Ale tak życie mnie tak nauczyło, tak mi jakoś dało szkołę, że sobie z tym wszystkim poradziłem.
Ja to zawsze jakoś umiałem się przezwyciężyć czerwone i zielone światło, to były takie nagonki na nas straszne. Ale czterdzieści tych kilka lat prowadziłem tą działalność.
Jak skończyłem tą średnią szkołę, to zaraz się ożeniłem, to był 1952 rok i tam pracowałem prawie w tym CBKM-ie.
No po roku to się jedna córka urodziła, po siedmiu latach druga córka, po siedmiu latach trzecia córka, także mam trzy córki.
No i ta działalność jakoś tak mi się jakoś pan Bóg pokierował, że mi się jakoś udało w tych, bo niełatwo, naprawdę to nie było łatwo, podziwiali mnie.
Mam dzisiaj ze sobą jakieś majątkowe zasoby z tej działalności, ale znów taka, nie wiem to życie obozowe i w ogóle nauczyło mnie żyć w prawdzie,
znaczy w tej rzeczywistości działania starałem się nie oszukiwać, więcej, mniej zarobić, ale nie oszukiwać.
I ja jakoś przebrnąłem w związku z tym, tą całą historię tej nagonki przeciwko tym prywaciarzom. Tak no dzisiaj mam takie pewne zasoby majątkowe.
I uważam że, że ta cała przeszłość okupacji, przed oku ten i obozowa, dała mi taką wielką szkołę życia, życia w prawdzie, nie oszukiwać.
I dlatego, dlaczego ja tu przyjeżdżam. Od początku ja tu nie przyjeżdżałem, bo byłem zajęty tymi swoimi prywatnymi,
bo ja poważnie eksportowałem bardzo dużo do wszystkich tych krajów tego tych demoludów, ja miałem poważną produkcję.
Ale później jak to zacząłem z tym wszystkim kończyć, zgłosiłem się do tego naszego koła Flossenbürg, do pana prezesa Szatanowskiego, że już jestem wolny, że mogę działać.
No bardzo się ucieszył, bo przedtem tylko przychodziłem składkę płaciłem i do widzenia. I też w takich swoich tutaj rozważaniach chciałem tak zakończyć w ten sposób,
że tutaj ta działalność i pani działalność, i Pani, Pani Beato, że jestem bardzo Pani wdzięczny, że Pani tak też się zajmuje.
Bardzo jestem wdzięczny Jorgowi, że tyle lat potrafi sobie jakoś tutaj tworzyć to dzieło obozowe. I to widać, to nie to, że się mówi, to widać.
Jestem wdzięczny tej Christine, że zawsze nas przyjmuje z taki sercem i wydaje się, że, wydaje mi się, że mamy wspólny jakiś język, wspólne jakieś do siebie uczucia, takiego, takiej więzi.
I to tak mi się wydaje, mówię, teraz w październiku skończę te 80 lat, więc to już teraz mam coś za sobą. Jest zawsze dobrze, jak dwie strony chcą dobrze.
To tak jak i w interesie, jak jest w dwie strony to będzie zawsze dobrze. I tak samo i tu.
I chciałem właśnie tutaj w tym w tym wywiadzie bardzo serdecznie podziękować całemu kierownictwu i Pani pani Beato, że to wszystko jakoś prowadzicie, rozwija się to.
I co jeszcze chciałem powiedzieć: bardzo, już jako taki starszy człowiek, dziadek, że są te spotkania z młodzieżą.
Chciałem zakończyć to swoje tutaj spotkanie właśnie na temat młodzieży, z którą co roku chodzę, tak? I spotykamy się.
Jest to w mojej ocenie bardzo mądre posunięcie, że to kosztuje jakąś organizację i inne koszty, ale uważam, że ta młodzież dużo się dowiaduje.
I mogę powiedzieć z tych swoich doświadczeń na tych spotkaniach, że ta młodzież słucha nas w skupieniu.
A że słucha i jakoś interesują się tym wszystkim, to ja biorę później na podstawie zadawanych pytań, które na podstawie co my mówimy są zadawane pytania.
I słuchajcie, no są takie bardzo ciekawe w różnym aspekcie te pytania. No na przykład padło pytanie, dlaczego ja się tu znalazłem w tym obozie.
Więc że była wojna, 1939 rok, że Niemcy zaatakowali Polskę, że była okupacja. Chcieliśmy się wyzwolić.
W ramach jakiś tam politycznych i militarnych posunięć tej Armii Krajowej, no wybuchło to Powstanie. Różnie to tam ludzie oceniają.
No i dlatego byłem aresztowany bo brałem tam tego i tu się znalazłem. I jeden z chłopaków mówi, "to Pan strzelał do mojego rodaka".
Ja nie ja akurat nie strzelałem, bo ja nie miałem takiego przydziału, bo ja byłem łącznikiem i miałem inne zajęcia, ale ja nie strzelałem.
"Ale to Pana kolega strzelał". Ja mówię, strzelał, bo twój rodak też strzelał do mojego rodaka.
I słuchajcie, nie dał się przekonać, zabijałeś mojego rodaka. Jakaś taka dziewczyna, "no tak proszę Pana, wyście to wszystko przeżyli, ale Pan dostał duże odszkodowanie".
I mnie zatkało. Ja mówię, dziewczyno, czy ty rozumiesz, co to oznacza odszkodowanie słowo? Ta praca, to udręczenie, ta tragedia, którą żeśmy przeszli, to na to, to nie ma na to ceny.
I tak powiem szybka myśl mi przyszła do głowy. a ja mówię, a ile twój tatuś zarabia? I się okazało, że ja trzy pensje przez te ten cały okres dziewięciu tych miesięcy dostałem w tym odszkodowaniu.
Więc sobie teraz uprzytomnij. a jak siedzieli więźniowie po cztery lata i więcej? I też dostali to co i ja?
Więc mówię, nie używaj tego słowa, że myśmy, tak to było jakieś takie zadość.. dziękujemy za takie tego.
Znów takie pytanie ciekawe. I to to już mnie tak bardzo zaskoczyło. Mówi tak, "proszę Pana, jednej rzeczy nie rozumiem", "Czego nie rozumiesz"?
"Przecież w tym obozie bar byliście i to takie bez za nic pracowaliście, taka produkcja, takie wszystko. Dlaczego była taka śmiertelność, dlaczego Niemcy tak was uśmiercali"?
Ja nie wiedziałem w pierwszej chwili, co powiedzieć. Ale, mówię, słuchaj, ty zadałeś bardzo logiczne pytanie.
Tylko ja ci wytłumaczę, na czym polega, no starałem się przynajmniej. Mówię sprowadzić Hitlerowi, bo ja następne jakieś grupy tych tych Polaków, to nie było problemu.
Bo, muszę ci określić, co to jest łapanka. Opisałem, jak obstawiali tymi samochodami, a myśmy nazywali to budy, i już do obozu, są następni.
Mówię, a druga sprawa według mnie: założenie nie Niemców, nie narodu Niemiec, bo ja mówię, naród każdy jest taki jaki jest, czy to polski czy niemiecki, czy jakiś inny, jest taki jaki jest.
Was nieszczęście spotkało, że panował Hitler. To nie naród wszystko robił, naród pewnie, że, ale on to wywołał. On to spowodował.
Dlatego mówię, chcieli zniszczyć słowiaństwo. Takie było założenie Hitlera, zosta żebyśmy zostali jakimiś tam sługami, jakimś takim do roboty czarnym ludem.
I mówię dlaczego była taka między innymi śmiertelność, żeby jak najtaniej prawda ta produkcja prawda kosztowała.
No i jeszcze takie było pytanie, czy jakoś wyleciało mi z głowy, w każdym razie jest jedno, tak troszkę reasumując.
Jest to bardzo potrzebne to to to to spotykanie się z młodzieżą. I to jak najdłużej, bo oni naprawdę wiedzą, zresztą w Polsce ta nasza młodzież też historią się nie za dużo interesuje.
Oni już dzisiaj jest inne życie, niż my mieliśmy swoje swoją młodość. Co jeszcze Pani Beato wymyśliłem na tych spotkaniach.
I to wie Pani, że ja tak staram się jakoś zrozumieć to wszystko, jak się im przedstawię kto co i jak, to mi jakoś tak przyszło kiedyś do głowy,
żeby im powiedzieć, że wtedy ja tu byłem więziony, to ja byłem wtedy tyle lat miałem, co wy dzisiaj.
I wie Pani mówię, widz widzę jak to robi wrażenie jakieś takie na nich wrażenie. Ja mówię, uprzytomnij sobie, że ty jesteś na moim miejscu i takie cierpienia przechodzisz.
I to wie Pani, to takie znów takie praktyczne takie psychologiczne doświadczenie, żeby w ten sposób z tą młodzieżą że tak powiem rozmawiać.
Mówię Pani Beato, jeszcze raz jestem wdzięczny, dokąd będę mógł, dokąd będę miał siłę, jak nie będzie jakichś tam przeszkód zdrowotnych czy innych,
napewno zawsze przyjadę i będziemy mogli się tu spotkać i sobie coś tam powspominać. To dziękuję, jeżeli ma Pani jeszcze jakieś pytania czy coś, to proszę bardzo.
IV: Czy rozmawiał Pan z rodziną na temat tych przeżyć obozowych? Czy o obozie Pan rozmawił z żoną czy z dziećmi?
RD: Z żoną to dużo rozmawiałem. Z tym że, inaczej jeszcze powiem. W tych latach, ja wiem, piętnaście lat od zakończenia wojny,
to się mało rozmawiało, mało się rozmawiało o powstaniu, bo to był temat tabu. I tak jakoś to nie istniało, czy w domu, nie.
Później to jak się ożeniłem, to z żoną rozmawiałem sporo, bo ona się interesowała tym bardzo. Dzieci mniej więcej wiedzą, ale oni mają swoje życie.
Oni mają swoje zainteresowania. I nieraz jak ja się teraz zastanawiam, a dlatego znaczy ja nie rozmawiam z dziećmi, bo ja tak patrzę na nich,
jak tam nieraz coś się zacznie, to oni w to nie wierzą. Tak znaczy nie mówią, że to tak nie było, ale takie były półsłówka, dziadek, to to to ich to oni mają swoje życie teraz.
I dlatego Pani się pyta, mało rozmawiam. Może teraz już teraz pod koniec tych lat, oni dorastają, już mają swoje dzieci, córki i ci wnuczkowie.
No to tam trochę więcej już jest tej rozmowy, ale nie za dużo gadamy, nie gadamy.
Ja tylko jedną rzecz preferuję w domu, nie niszczyć chleba, jak to, a stary, wyrzucić. Zbieram jakoś, nie zniszczyć chleba. To jest dla mnie wielka wartość.
Tak jak już na koniec taka myśl mi już przyszła, ten przyjazd i ta ziemia i ten plac apelowy, to też jest Pani Doroto dla mnie świętość jakaś,
że ja ja tu przyjeżdżam jak do jakiejś świątyni, jak do jakiegoś takiego, że ja to przeżyłem, że ja to znów widzę,
że ja któregoś roku trzy grzyby znalazłem. Tam jak tutaj poszedłem na te tam za tą drogą.
Kiedyś pojechaliśmy z tą Olą, kąpałem się w tej tam w tym w tym jeziorku, tam na dole. No gdzie w głowie człowiekowi, jakie to, tyle lat mija, jakie następują zmiany.
I to dla mnie, to jest mówię, że to wielka sprawa, że przyjeżdżam, to przeżywam i będę przyjeżdżał. Jeszcze coś?
IV: Dziękuję Panu za Pański wywiad.
CM: Danke schön.